کودک

معرفی فرش دستباف به‌عنوان یک شاخص فرهنگی ایران به کودکان کمک بزرگی است در راستای رشد و اعتلای این هنر-صنعت و ماندگاری آن برای نسل‌های آینده. با نگاه به فرش، آرزوها، آئین‌ها و فرهنگ‌عامه را می‌توانیم در آن ببینیم؛ بدیهی است زمانی که بتوانیم آن را به‌درستی به کودکان معرفی کنیم، گام بزرگی برای پیشرفت بخشی از فرهنگ کشور برداشته‌ایم.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی صنعت فرش ایران (عصرفرش)، آموزش انواع هنر و صنایع‌دستی به کودکان باعث کشف و بروز استعدادها و توانمندی‌های آن‌ها در این عرصه می‌شود. پیش‌ترها، مادران هنرمند ایرانی، کودکانشان را با خود پای دار قالی می‌بردند و هم‌زمان با گره زدن‌ها، رج به رج عشق و محبت خود را نثار فرزندانشان می‌کردند. کودکان قدیم، در چنین فضایی رشد کردند: کنار دار قالی و دیدن تلاش و فعالیت مادر.

اما با حرکت جامعه به سمت مدرنیسم، به‌تدریج خانه‌های ایرانی از دار قالی و قالیبافی خالی شد و به‌تبع کودکان هم از دیدن این‌گونه فضاها محروم شدند.

اما این روزها نیاز به معرفی این هنر-صنعت ارزشمند و اصیل ایرانی به کودکان ایرانی، بیش‌ازپیش حس می‌شود، چراکه آموزش آن، نه‌تنها به مهارت‌های دست ورزی کودک –که امروزه بسیاری از پزشکان به آن تأکید می‌کنند- کمک می‌کند، بلکه به سایر مهارت‌ها چون تصویرسازی، پرورش ذهن و رشد خلاقیت نیز میدان می‌دهد. در کنار همه این عوامل، کودک با فرهنگ کشورش و ارزشمندی میراث آن آشنا شده که پیامد آن، تقویت حس میهن‌دوستی در اوست.

در این راستا مرکز ملی فرش ایران برای سه سال، غرفه‌ای را به کودکان در نمایشگاه فرش اختصاص داد تا آن‌ها با انواع گره‌های فرش آشنا شوند و آن را نقاشی کنند؛ اما امسال در بیست و هفتمین نمایشگاه فرش دستباف، این غرفه برپا نشد.

عبدالحسین قاسمی‌نژاد - مسئول غرفه نقاشی کودک در سال‌های قبل - در گفت‌وگوی اختصاصی با عصر فرش گفت:

هدف ما از انجام این کار، آشنایی کودکان با فرش دستباف بود. او درباره برگزاری این غرفه در دوره‌های گذشته نمایشگاه، یادآوری کرد: ما در گام اول سعی کردیم، کودکان فقط غرفه فرش برتر را ببینند و با ذهنیتی که از دیده‌هایشان پیدا می‌کنند، فرش را فرانمایی کنند. در سال دوم، یک گام جلوتر رفتیم و از فرآیند تولید استفاده کردیم تا کودکان با فرآیند تولید آشنا شوند و بدانند که تولید یک فرش دستبافت شامل چه فرآیندی است و بعد از آشنایی با بخش‌های مهم، بر اساس الگوهایی که در فرش برتر می‌بینند، نقاشی کنند.

در سومین سال، بازی‌هایی که شاخص‌های فرش در آن‌ها نقش داشته باشد، به این کار اضافه شده و از نقاشی گروهی با موضوع هدیه بچه‌های ایرانی به بچه‌های جهان که نقاشی یک فرش است و همچنین پازل‌ها و بافت با یک دار بزرگ استفاده کردیم.

 قاسمی نژاد با اشاره به اینکه طی آن سه سال بازخورد بسیار خوبی داشتیم، افزود: کودک با فرآیند تولید فرش آشنا می‌شد و کودک می‌دید که رنگرزی، ریسندگی و بافت به چه صورت است. از طرفی، با گونه‌ها و طرح‌های مختلف را می‌دید و یک ذهنیتی پیداکرده و آن را در قالب کشیدن نقاشی، نمایان می‌کرد. طی این مدت، حدود ۹۰۰ نقاشی جمع‌آوری شد که از بین آن‌ها ۷۲ نقاشی برتر، در رده سنی ۳ الی ۱۴ سال در قالب کتابی با عنوان نقش خیال منتشر شد.

کودکان در نقاشی‌های خود، عین به عین فرش را بازنمایی می‌کردند که می‌توانست دریافت‌شان از زندگی شخصی یا برداشتی باشد که ما در نمایشگاه فرش به آن‌ها داده‌ایم. نقاشی کودکان به لحاظ روانشناسی وجوه مشخصی دارد.

بچه‌ها علاوه بر آشنایی با تولید فرش و کشیدن نقاشی در نمایشگاه، می‌توانستند گره بزنند، گره‌ها را لمس کنند و این اتفاق خوبی بود.

قاسمی نژاد همچنین از دعوت کودکان کار به نمایشگاه سخن گفت و اینکه حضور آن‌ها بنابه دلایلی میسر نشده است. وی در ادامه افزود: یکی دیگر از مدعوین ما، موسسه محک بود که بنا به شرایط خاص کودکان، در نمایشگاه حاضر نشدند؛ اما مرکز ملی فرش ایران با اجرای نمایشی عروسکی با موضوع قالی در آن مرکز حضور پیدا کرد.

داستان نمایش عروسکی به این صورت بود که دختربچه‌ای در نبود مادرش سراغ دار قالی می‌رود، قالی به زبان درمی‌آید و به کمک یک استادکار، فرآیند تولید یک قالی را از ابتدا توضیح می‌دهد. به این صورت که: پشم باید چیده و ریسیده شده و بعد به مرحله رنگرزی برسد و بعد قالی بافته شود. پس‌ازآن، کودکان باید تصورات خودشان را نقاشی می‌کردند. بازخورد بسیار خوبی از این برنامه گرفتیم.

وی با تأسف اظهار کرد: در نمایشگاه اخیر هم رایزنی‌هایی با کانون پرورش فکری کودکان جهت اجرای این برنامه با تغییرات جزئی داشتیم که چند هفته مانده به نمایشگاه، مطلع شدیم که این همکاری اتفاق نمی‌افتد و متأسفانه مرکز ملی هم به دلیل تراکم برنامه‌ها، نتوانست این تجربه مطلوب را تکرار کند.

او ادامه داد: وقتی می‌خواهیم یک کار فرهنگی را در الگوی بزرگ‌تر انجام دهیم، باید چند نهاد ازجمله وزارت فرهنگ و ارشاد، سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری و کانون پرورش فکری کودک و نوجوان هم همکاری کنند.

* * *

با توجه به فضای اجتماعی و طی شدن دورۀ گذار از سنت به مدرنیته در ایران، نیاز به آموزش سنت‌ها و فرهنگ اصیل ایرانی و هنر بومی به کودکان و نسل بعد و آشنایی آن‌ها با هنر و صنایع‌دستی مختلف به‌ویژه فرش ایرانی، بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. پیامد توجه به این امر، داشتن نسلی است که به وطنش عشق می‌ورزد و اصالت و هنر سرزمینش را ارج می‌نهد.

خبرنگار: حوریه شیوا

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 11 =