خامه

به پشم تابیده‌شده (نخ پشمی) در قالیبافی خامه گفته شده و نخ تابیده‌شده در رنگرزی‌های سنتی رنگ شده و بعدازآن به دست خامه فروش می‌رسد. خامه‌فروشانی که این روزها، حال خوبی ندارند!

دستان زحمتکش روستاییان و عشایر، در فصل های خاصی، پشم های گوسفندان را می ریسد و پشمهای قسمتهای مختلف بدن گوسفند از لحاظ کیفیت و ظرافت یکسان نیست.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی صنعت فرش ایران (عصرفرش)، بهترین خامه‌های فرش پشم‌هایی است که در فصل بهار و موسم گل، از گوسفند زنده می‌چینند. چیدن، تفکیک، شستن، حلاجی و ریسیدن پشم، مراحل تبدیل فرش به خامه است. کارخانه‌های پشم‌ریسی دو نوع خامه تهیه می‌کنند: پشم یک لاتاب در فرش‌های مرغوب و پشم دولاتاب در فرش‌های معمولی.

از ابریشم نیز در چله و خامه فرش استفاده می‌شود که صمغ‌گیری، سفیدگری، وزن دادن، روغن زدن و رنگرزی ابریشم از مراحل تهیه خامه ابریشمی است. پشم پس از ریسیده شدن، توسط رنگرز، رنگ‌شده و به دست خامه فروش می‌رسد.

خامه ها و ابریشم ها، در بسیاری از شهرهای ایران، همچنان به شیوه سنتی تولید می شوند و جلوه زیبایی به بازار قدیمی این شهرها می بخشند. اما این روزها کارگاه‌های قالیبافی، ترجیح می‌دهند خامه قالی را به‌طور مستقیم از ریسنده گرفته و به رنگرزی‌ها بدهند تا مبلغ کمتری را بپردازند و همین امر مزید بر علت شده تا بسیاری از خامه فروشان به دلیل نبودن خریدار، تغییر شغل داده و کسب‌وکار جدیدی را شروع کنند.

رضا زرگرزاده، یکی از خامه فروشان باسابقه بازار بوده که چند سالی است تغییر شغل داده است. وی در گفتگو با عصر فرش، دلیل این امر را عدم صادرات فرش و همچنین حمایت نکردن دولت از این هنر-صنعت دانست و گفت: بافنده‌ها به‌تدریج کارشان را کنار گذاشتند؛ وقتی یک بافنده تیز و فرز فقط روزی پنج الی ده هزار تومان درآمد داشته باشد، دلیلی ندارد در این کار بماند، می‌رود کارگری می‌کند، بیمه هم دارد.

حاج اسماعیل ملاحسینی۴۰ سال است خامه فروشی دارد و معتقد است اوضاع فروش خوب نیست. او با ناراحتی می‌گوید بسیاری از همکاران من از این شغل رفته‌اند چون برایشان نمی‌صرفد.

ملاحسینی با اشاره به اینکه مصرف قالی کم شده، می‌گوید: قبلاً اگر ما خامه را کیلویی۴۰ تومان می‌فروختیم، از هر کیلو ۲هزار تومان منفعت داشتیم، ولی قالیباف الآن برای همین ۲هزار تومان مستقیم به رنگرزی می‌رود و خامه می‌خرد. با تمام این‌ها، من مجبورم در این شغل بمانم.

آقای ستاری خامه فروش دیگری است که سابقه ۵۰ ساله در این کار دارد. ستاری با گلایه از گران شدن خامه، به‌خصوص نخ خارجی، می‌گوید که میزان فروش نصف شده و الآن بافنده‌ها برایشان وقت گذاشتن و بافندگی، صرفه اقتصادی ندارد. وی ادامه می‌دهد: قبلاً بافنده‌ها ۵ یا ۶ ماهه نسیه می‌بردند تا زمانی که پول به دستشان برسد و تسویه کنند، اما با توجه به اوضاع فعلی، همه‌چیز نقد حساب می‌شود و طبیعی است که بافنده تحت‌فشار قرار بگیرد.

این خامه فروش باسابقه می‌گوید خامه فروش‌ها کارشان را کم کرده یا کلاً جمع کرده‌اند؛ هم به دلیل عدم صادرات و هم وارد شدن فرش ماشینی به میدان تولید.

ستاری در پایان با نگرانی از آینده فعالین این حرفه صحبت می‌کند، از افرادی که تحت پوشش بیمه نیستند و اوضاع زندگی‌شان چندان مساعد نیست.

* * *

از گذشته، مادامی‌که فرش تولید می‌شده، خامه فروش‌ها نیز به‌عنوان حلقه‌های وصلی در این زنجیره تولید فعالیت می‌کرده‌اند. خامه فروشانی که در بازارهای سنتی شهرها مشغول فعالیت بوده و جلوه ای زیبا و اصیل به فضای بازار می داده اند. با توجه به اینکه بسیاری از گردشگران با رنگرزی ها آشنایی نداشته و یا دسترسی به اینگونه مکان ها برایشان مقدور نیست، وجود مغازه های خامه فروشی می تواند معرف خوبی برای فرش ایرانی بوده و جلوه ای زیبا به بافت سنتی بازار بدهد.  این روزها با توجه به تغییر شرایط اقتصادی، خامه فروشان در اوضاع مطلوبی به سر نمی‌برند و طبق گفتۀ بسیاری از آن‌ها، به دلیل صادرات ضعیف، بالا رفتن قیمت‌ها و همچنین عدم توجه و حمایت دولت از این بخش، به تغییر شغل خود یا خانه‌نشینی فکر می‌کنند. بدون اینکه آینده روشنی برای خود متصور باشند.

خبرنگار: حوریه شیوا

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 4 =