• ۷ اسفند ۱۳۹۶ - ۰۹:۳۰
  • کد خبر: 869
فرش

حال و روز صنعت فرش دستباف ایران اصلا خوب نیست، این را آمارهای رسمی تایید می‌کند.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت فرش ایران(عصرفرش) به نقل از گزارش فرهیختگان درباره وضعیت صادرات فرش، حال و روز صنعت فرش دستباف ایران اصلا خوب نیست، این را آمارهای رسمی تایید می‌کند. چنانکه سهم این صنعت از صادرات غیرنفتی کشور از ۴۴ درصد در سال ۷۳ به کمتر از یک درصد در سال‌های اخیر رسیده است. آمار گمرک ایران نشان می‌دهد در سال ۹۰ صادرات فرش و صنایع‌دستی ایران ۶۲۲ میلیون دلار بوده که این میزان با کاهش ۳۹ درصدی در سال ۹۵ به ۳۷۴ میلیون دلار رسیده است.

یکی از شعارهای اقتصادی پرتکرار همه‌ دولت‌های بعد از انقلاب، کاهش حجم صادرات نفتی و جایگزین آن با صادرات غیرنفتی است، با این حال انگار نفت دست از سر اقتصاد ایران برنخواهد داشت. گرچه میزان صادرات غیرنفتی ایران در دوره بعد از انقلاب بهبود بسیار مناسبی داشته، اما برنامه‌های افزایش صادرات غیرنفتی دولت‌های بعد از انقلاب به اهداف طراحی‌شده‌ خود دست نیافته است. در این میان سهم فرش در صادرات غیرنفتی ایران در گذشته بسیار قابل توجه و در حال حاضر بسیار قابل تامل است، چنانکه داده‌های آماری نشان می‌دهند، سهم فرش در صادرات غیرنفتی ایران از ۴۴ درصد در سال ۱۳۷۰ به ۱۰ درصد در سال ۱۳۸۱ و به کمتر از یک درصد در سه سال اخیر کاهش یافته است. گرچه عامل کاهش سهم فرش از صادرات غیرنفتی رشد بخش‌های دیگر نیز هست، با این حال آنچه در آمارها مشهود است، سقوط آزاد صنعت فرش در اقتصاد ایران است. حالا دیگر ایران به تنهایی آقای بازار فرش دستباف جهان نیست، هند، مصر، ترکیه، پاکستان و چین رقبای جدی ایران در بازارهای جهانی هستند که بازارهای جهانی را یکی پس از دیگری به چنگ می‌آورند.

 صادرات فرش دستباف ایران

گزارش‌های گمرک ایران نشان می‌دهد در ۱۰ ماهه سال جاری ۹ هزار تن فرش و صنایع‌دستی از کشور صادر شده است که این میزان نسبت به مدت مشابه سال ۹۵ ( ۱۲هزار تن) حدود سه هزار تن (۲۳- درصد) کاهش یافته است. صادرات ۹ هزار تنی فرش و صنایع‌دستی در حالی منتشر می‌شود که بر اساس آمارها در سال ۸۵ فقط صادرات فرش دست‌باف ایران ۱۷ هزار تن بوده است. بر این اساس، این میزان در سال‌های بعد با کاهش ۵۰ درصدی تا سال ۹۱ (سال پایانی دولت دهم) به ۶ تن و در سال ۹۵ به ۵.۷ تن رسیده است. همچنین به‌لحاظ ارزشی میزان صادرات فرش دستباف ایران از ۵۶۰ میلیون دلار در سال ۹۰ به ۳۴۵ میلیون دلار در سال ۹۵ رسیده است.

کاهش شدید اشتغال در فرش دستباف

بر اساس گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس، صفر تا ۱۰۰ تولید فرش تا رسیدن به دست مصرف‌کننده حدود ۳۰ فرصت شغلی ایجاد می‌کند. همچنین گزارش‌های کارشناسی نشان می‌دهد هزینه ایجاد اشتغال در بخش صنعت به ازای هر یک شغل بین ۲۳۰ تا ۲۴۰ میلیون تومان است که این میزان در صنعت فرش دستباف ۲۰ تا ۲۳ میلیون تومان (حدود ۱۰ درصد هزینه‌ی ایجاد شغل در بخش صنعت) است. اما فرش دستباف در سال‌های اخیر به دلایلی مورد بی‌مهری قرار گرفته است، چنانکه عبدا... بهرامی مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های تولیدکنندگان فرش دستباف ایران در شهریور سال ۹۵ می‌گوید در سال‌های گذشته تعداد قالیبافان ۴۵۰ هزار نفر بود در حال حاضر (سال ۹۵) به ۱۱۳ هزار نفر رسیده‌اند.

اگر آمار ۴۵۰ هزار نفر قالیباف را مدنظر قرار دهیم، همین اندازه نیز افرادی در بخش‌های مختلف طراحی، تولید مواد اولیه، پشم‌شویی، رنگرزی، ریسندگی، ساخت دار و ابزار، تجارت، بازاریابی داخلی و خارجی و پژوهش و کارشناسی مشغول به کار بوده‌اند که در مجموع بیش از یک میلیون نفر دست‌اندکار فرش وجود داشته است. در یک محاسبه ساده اگر هر کدام از این افراد، معیشت یک خانوار چهار نفری را تامین کند، حدود چهار میلیون نفر فقط از حوزه فرش دستباف امرار معاش می‌کردند که در حال حاضر با کاهش تعداد قالیبافان به ۱۱۳ هزار نفر، این چهار میلیون نفر به کمتر از ۴۵۰ هزار نفر رسیده است. به عبارتی عامیانه، در سال‌های اخیر نان بیش از ۳.۵ میلیون نفر فقط در حوزه فرش دستباف بریده شده است.

 دولت فرشی‌ها را تنها گذاشت

اسماعیل چمنی، عضو بخش بازرگانی اتاق تبریز و فعال حوزه فرش دستباف می‌گوید حوزه فرش بخش بسیار مناسبی برای تقویت اقتصاد ملی است، با این حال عملکرد دولت در این زمینه کمکی به بخش فرش دستباف نکرد، چنانکه ما در بخش فرش دستباف در سال‌های قبل بیش از ۵۰۰ هزار نفر بیمه بودند که با حداقل سرمایه در منازل خود فرش تولید می‌کردند، اما با طرح «پایش» این میزان تعدیل و به ۳۵۰ هزار نفر رسید. وی ادامه می‌دهد این اقدام چه چیزی جز حذف ۲۰۰ هزار نفر شاغل این بخش می‌تواند داشته باشد، ۲۰۰ هزار نفری که معیشت بیش از یک میلیون نفر را تامین می‌کردند، حالا باید دنبال شغلی دیگر باشند.

حمایت از تولید جنبه صوری دارد

 احمد فرهی، عضو اتاق بازرگانی کاشان و فعال صنعت فرش نیز دلایل کاهش صادرات فرش دستباف ایران را کاهش روابط تجاری با برخی کشورهای عربی و کاهش حمایت‌های دولتی از این صنعت می‌داند. وی نقض قانون کپی‌رایت صنعت فرش ایران توسط چین و برخی کشورهای دیگر را حاصل عدم حمایت معنوی دولت از این صنعت می‌داند و معتقد است در حال حاضر رقابت ایران با کشورهایی چون چین، هند و ترکیه بسیار شکننده است و با روند فعلی آینده خوبی در انتظار تولیدکننده ایرانی نیست. فرهی معتقد است حمایت از تولید فرش در کشور عمدتا جنبه صوری دارد، چنانکه دولت در گذشته کمک‌هایی به بیمه قالیبافان می‌کرد که در سال‌های اخیر آن را به‌شدت کاهش داده است که این اقدامات ‌انگیزه را از تولیدکننده می‌گیرد.

منبع: گزارش فرهیختگان برگرفته از «گزیده اقتصادی روزنامه‌ها از سایت مشرق نیوز»

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 1 =